Tìm hiểu về Chi phí Lobby – Sự minh bạch khó nói thành lời

Mục lục

Phá giải những băn khoăn đó, bạn hãy đọc ngay bài viết này để hiểu về chi phí lobby và những thông tin xoay quanh thuật ngữ này.

1. Chi phí lobby là gì?

Chi phí lobby được hình thành dựa trên cơ sở thuật ngữ Lobby. Nói riêng tới Lobby, đó chính là việc «vận động hành lang», nghĩa của từ vận động ở đây mang tính chất là sự thuyết phục nhằm tác động đến một chính sách, mục đích hay quyết định thuộc phạm trù của chính quyền có liên quan tới các vấn đề đời sống xã hội. Chi phí lobby cũng vì thế trở thành những khoản tiền «đi đêm» chưa từng được tính là minh bạch tại thị trường Việt Nam khi một cá nhân, đơn vị, tổ chức nào đó muốn tác động, vận động tổ chức chính quyền tạo điều kiện cho họ sở hữu thuận lợi một dự án.

Với việc hiểu về lobby như vậy, chúng ta có thể thấy rằng, lobby cũng có thể trở thành một nghề, thực tế đã cho thấy việc đăng ký hoạt động kinh doanh và hành nghề lobby đã được quy định ở Mỹ và Canada, dù chưa phổ biến và còn thiếu tính minh bạch đối với nhiều quốc gia khác như với việc 2 quốc gia phát triển này đã mạnh dạn đưa lobby ra ánh sáng thì cũng có thể hiểu rằng, lobby và chi phí lobby không tiêu cực như chúng ta vẫn nghĩ.

Từ góc nhìn lobby là một nghề được xã hội công nhận như thế thì bạn có thể hiểu chi phí lobby là như thế nào? Bằng kiến thức tìm hiểu được, Phượng thấy rằng, Lobby giống như trường hợp luật sư ở trong tòa án vậy. Họ ra sức vận động hành lang với tư cách là người đại diện cho khách hàng của mình trước cơ quan thuộc Chính phủ, Nhà nước để thuyết phục về một vấn đề nào đó.

Chi phí lobby sẽ xuất hiện sau nghề nghiệp đó, được hiểu là sự trả phí để có dược dịch vụ lobby, để được người làm nghề lobby đứng ra thay mặt, đại diện cho mình đề đạt tới cơ quan chính phủ, cơ quan Nhà nước một nhu cầu, mong muốn. Đơn cử như tại Mỹ, nghề lobby được hoạt động khá sôi nổi, có rất nhiều công ty vận động hành lang – Lobby được thành lập để cung cấp dịch vụ «đại diện» cho người dân, tổ chức. Mức phí Lobby ở Mỹ thường dao động từ 15 nghìn đến 50 nghìn đô la.

2. Bản chất của chi phí Lobby là gì – có tiêu cực như chúng ta nghĩ?

Ở rất nhiều nước, đặc biệt là các nước khối Châu Âu, thuật ngữ Lobby đã được thể chế hóa, nhưng với Việt Nam và một số quốc gia khác thì Lobby có vẻ như còn khá nhạy cảm để nhắc tới. Bởi lẽ, đối với quốc gia ta, việc chúng ta bày tỏ mong muốn nào đó với chính phủ dường như rất khó để truyền đạt, vô hình chung, lobby được hiểu giống như một kiểu «chạy» giấy phép, dự án hay «chạy» bất cứ thứ gì để việc đề đạt mong muốn trở nên nhanh chóng hơn.

Vốn đã có dấu hiệu manh nha từ lâu tại Việt Nam, phục vụ chủ yếu đối với các nguyên tắc kinh tế nhằm hướng đến mục đích cuối cùng là hiệu quả kinh doanh nhưng lobby lại chưa được vận dụng một cách minh bạch. Lý do đơn giản là vì tại Việt Nam chưa có bất cứ quy định phát luật nào được đưa ra cho vấn đề này.

Theo đúng thuật ngữ tiếng Anh được giải nghĩa, Lobby đơn giản là phần hành lang trong tòa nhà của Quốc hội hay bất cứ tòa nhà lớn nào đó, nó ở vị trí tiền sảnh – nơi mà khách hàng có thể ngồi để chờ đợi việc hoàn tất các thủ tục nào đó theo chức năng của tòa nhà. Nhưng Lobby cũng còn được hiểu phổ biến theo nghĩa bóng và áp dụng nhiều trong các nghiệp vụ kinh tế kinh doanh, được Mỹ áp dụng phổ biến nhất.

Tại Mỹ, hoạt động Lobby có kèm theo chi phí Lobby được tính là sự hợp pháp vì đã được Luật pháp quy định rõ ràng, cụ thể nó nằm trong Luật Liên bang được ban hành vào năm 1946 với nội dung nêu rõ ràng hoạt động của Lobby ; trong Luật Đăng ký tác nhân nước ngoài với nội dung quy định về phạm vi hoạt động của nó ở khu vực nước ngoài, ban hành năm 1938 hay Lobby cũng xuất hiện trong Đạo luật Công khai hóa ban hành năm 1995. Lobby hoàn toàn được công khai ở đây và trở nên quan trọng khi mà có cả một khu phố năm tại trung tâm thủ đô nước Mỹ - Washington D.C tập trung rất nhiều các công ty, văn phòng hoạt động Lobby, thậm chí hoạt động này còn có thể khiến cho rất nhiều các chính trị gia có thể từ bỏ chính trị để đi theo con đường hoạt động này.

Không chỉ có Mỹ, nhiều quốc gia phát triển khác còn đem đến cho hoạt động Lobby những ý nghĩa, tính chất chính trị -  xã hội vô cùng sâu sắc, có sức ảnh hưởng nhất định tới việc đưa ra chính sách hợp tác, đối nội đối ngoại hay kể cả những dự án lớn về kinh tế. Nhưng tất cả mọi thứ công khai, minh bạch và quan trọng đó lại hoàn toàn trái ngược khi áp dụng Lobby vào nước ta. Với những người chưa biết, lobby chắc chắn sẽ là thuật ngữ xa lạ, còn với người hoạt động kinh tế lâu năm, dù hiểu biết về lobby nhưng cũng phải cân nhắc rất nhiều về việc sử dụng nó vì chưa hề có một quyết định nào của pháp luật thừa nhận sự hợp pháp của nó. Vì không được công nhận công khai nhưng vẫn được sử dụng ở đâu đó nên xã hội nói rằng, lobby gắn liền với hoạt động «chạy cửa sau».

Như thế, quan niệm của bạn như thế nào về bản chất của Lobby? Theo bạn, Lobby có ý nghĩa tiêu cực hay tích cực. Hãy để lại bình luận về câu trả lời ngay bên dưới bài viết của Phượng để chúng ta cùng nhau có những bàn luận sâu sắc hơn về Lobby nhé. Ở nội dung tiếp theo, Phượng sẽ chỉ cho các bạn những đặc điểm có trong nghiệp vụ Lobby, qua đó, bạn cũng sẽ chắc chắn với câu trả lời của mình hơn đấy nhé.

3. Khám phá sâu hơn về nghiệp vụ Lobby

3.1. Vai trò của các Lobbyist

Bởi vì Lobby có tác động quan trọng đối với xã hội cho nên nó trở thành một nghiệp vụ nghề nghiệp là điều dễ hiểu. Khi người ta sử dụng nghiệp vụ này, nó có nghĩa là những phương pháp vận động sẽ được thực hiện. Đối tượng được vận động trong hoạt động Lobby chính là người có khả năng về quyền lực để giúp cho một cá nhân, tổ chức nào đó đạt mục đích trên các phương diện như chính trị, kinh tế, xã hội,… Về bản chất, đây chính là một cách cung cầu về thông tin. Những người đứng ra để làm điều này chính là các Lobbyist.

Lobbyist sẽ khai thác thông tin từ các đối tượng có địa vị xã hội, uy tín về danh tính và khả năng ảnh hưởng lớn trong một vấn đề nào đó. Như một số nước, các Lobbyist thường sẽ là những cựu Thủ tướng, cựu Bộ trưởng, tướng lĩnh,… nhìn chung họ là các cựu quan chức đã từng hoạt động và nắm giữ chức vụ lớn trong Chính phủ, Quốc hội. Các công ty Lobby sẽ ký hợp đồng với những người này và họ sau chức trách của chính trị gia lại trở về để hoạt động với chức danh của một Lobbyist.

Trong chính sách hoạt động, lobby đưa ra một nguyên tắc đó chính là cần những lobbyist có sức ảnh hưởng lớn để thúc đẩy đạt tới mục tiêu giành về các hợp đồng kinh doanh hay mua được thông tin đắt giá nhất, có giá trị lớn. Nếu như có thể mua được thông tin từ trong hoạt động lobby thì có tới gần như 100% cơ hội sẽ dự đoán trước kết quả chiến thắng, trong trường hợp có đối thủ cạnh tranh nặng ký thì đương nhiên việc sử dụng dịch vụ lobby càng cần thiết mặc dù việc chi trả chi phí lobby được cho là khá đắt đỏ, đổi lại tiền nào của nấy, kết quả đạt được trong hoạt động kinh doanh thương mại là điều mà bất cứ đơn vị đầu tư nào cũng mong chờ.

3.2. Nguyên tắc trong hoạt động lobby

Nghiên cứu về lobby, một trong những vấn đề không thể bỏ qua đó chính là vấn đề về nguyên tắc hoạt động của nó, cũng là cách mà các chuyên gia kinh tế Việt Nam có thể dựa vào để dần dần hợp thức hóa lobby trong nền kinh tế Việt Nam khi mà cả nước đang có điều kiện hội nhập tốt, việc sử dụng lobby là xu hướng tất yếu của tương lai. Vậy lobby có những nguyên tắc cơ bản nào?

Thứ nhất, lobby có thể tiếp cận với Chính phủ hết sức cởi mở và tự do.

Thứ hai, lobby được thực hiện bởi những người có chức trách, quyền hạn sẽ là một hoạt động hợp pháp.

Thứ ba, những đối tượng lobbyist đều được công khai cho tất cả công chúng.

Đây là ba nguyên tắc hoạt động cơ bản của hệ thống lobby. Nguyên tắc này không xa lạ với các lobbyist ở những nước có tổ chức hoạt động lobby như một sự hợp pháp nhưng chắc chắn sẽ cần phải được nghiên cứu thật cẩn thận tại Việt Nam để quyết định về việc có nên vận dụng hoạt động này rộng rãi và công khai hay không.

Như vậy, bài viết này không những gửi tới bạn những hiểu biết về chi phí lobby mà còn chỉ ra các yếu tố đặc biệt quan trọng xoay quanh nó. Nhắn nhủ đến các nhà kinh doanh, đừng đặt nặng vấn đề lobby theo ý nghĩa tiêu cực vì như thế, trong chính hành vi thực hiện lobby của chúng ta ắt có chứa đựng sự tiêu cực. Thay vào đó, hãy vận động một cách tích cực mà minh bạch để giúp cho hoạt động kinh doanh của mình trở nên thuận lợi mà vẫn đảm bảo không vi phạm pháp luật, quan trọng hơn, dù lobby có được phổ biến rộng rãi tại thị trường Việt Nam hay không thì việc tuân thủ luật pháp Việt Nam vẫn luôn là điều tối quan trọng.

Đăng ngày 04/12/2020, 72 lượt xem