Lập trình hướng đối tượng là gì? Những thông tin bạn cần biết

Mục lục

1. Giải đáp lập trình hướng đối tượng là gì?

Lập trình hướng đối tượng hay còn có tên gọi đầy đủ trong tiếng Anh là Object Oriented Programming và được gọi tắt là OOP. Đây cũng là kỹ thuật lập trình đang được sử dụng nhiều hiện nay, các ngôn ngữ lập trình như: Java, .Net, Ruby, PHP,…đều hỗ trợ cho lập trình hướng đối tượng.

Lập trình hướng đối tượng hay còn được biết là một trong những kỹ thuật giúp cho những người lập trình viên tạo ra những dòng code để trừu tượng hóa đối tượng. Trong đó:

- Đối tượng: Đối tượng sẽ bao gồm trong đó hai thông tin chính là thuộc tính và phương thức.

+ Về thuộc tính: là những thông tin, đặc điểm của đối tượng. Bạn có thể hiểu hơn thông qua ví dụ như sau: Động vật có những đặc tính như chân, mắt, mũi, dạ dày, tim, gan,…

+ Về phương thức: chính là những thao tác và hành động mà đối tượng đó có thể làm được. Ví dụ như: Con chó có thể sủa, đi lại và ăn uống,…

- Lớp: trong đó thì một lớp sẽ là một kiểu dữ liệu mà trong đó có nhiều thuộc tính và phương thức đã được định nghĩa từ trước. Hay đây còn được cho là sự trừu tượng hóa cho đối tượng. Không giống với những kiểu dữ liệu thông thường mà bạn hay được tiếp xúc, đối với một lớp chính là một đơn vị (hay còn gọi là trừu tượng), nó là sự kết hợp của phương thức và thuộc tính. Hiểu theo một cách đơn giản thì các đối tượng có đặc tính gần giống nhau thì sẽ được gộp thành một lớp đối tượng.

Lớp và đối tượng có sự khác nhau khá rõ rệt, bạn cần phải nắm được sự khác nhau đó để phân biệt chúng. Lớp có thể coi đó là một khuôn mẫu, còn đối với đối tượng thì nó lại chính là thực tế và được thực hiện dựa trên khuôn mẫu ấy. Cùng tham khảo ví dụ để hiểu hơn nhé.

Ví dụ: Khi chúng ta nói về loài mèo

+ Các thông tin đặc điểm chính của loài mèo là: có 4 chân, có 2 mắt, có cân nặng và chiều cao,…

+ Các hành động của mèo là: kêu, ăn, ngủ, đi, nằm,…

Đối tượng là một con mèo anh lông ngắn mà chúng ta đang nuôi nó cũng mang những đặc tính của lớp mèo.

Như vậy bạn cũng đã hiểu hơn về đối tượng và lớp của lập trình hướng đối tượng rồi đúng không nào? Tuy nhiên để hiểu rõ hơn về vấn đề này thì bạn hãy theo dõi tiếp trong những nội dung sau nhé.

2. Những ưu điểm của lập trình hướng đối tượng mà bạn cần biết

Lập trình hướng đối tượng OOP được sử dụng nhiều và rộng rãi trong giới lập trình như vậy thì chắc chắn nó phải đem lại những hiệu quả, ưu điểm nổi bật cho người sử dụng. Vậy những ưu điểm đó là gì?

- Lập trình hướng đối tượng được thực hiện dựa trên một nguyên lý kế thừa, trong quá trình thực hiện mô tả các lớp nó có thể phát hiện và loại bỏ đi những chương trình bị lặp lại, dư thừa. Giúp cho người làm không cần phải kiểm tra, kiểm soát lại trong quá trình làm việc để tránh mất thời gian. Bên cạnh đó thì lập trình hướng đối tượng còn có khả năng sử dụng các lớp mà không cần phải thực hiện lại, nó có thể tự tối ưu code và sử dụng lại một cách hiệu quả hơn. Như vậy, ngay công việc cũng được hoàn thiện tốt hơn, hiệu quả hơn mà công sức của người thực hiện lại không phải bỏ ra quá nhiều. Họ có thể dành thời gian đó để làm công việc khác.

- Lập trình hướng đối tượng còn có ưu điểm nổi bật là đảm bảo rút ngắn được thời gian để xây dựng hệ thống, gia tăng năng suất thực hiện. Khi một dự án bắt buộc phải hoàn thành sớm hơn dự kiến thì sử dụng lập trình hướng đối tượng sẽ giúp cho bạn cải thiện được thời gian và hiệu suất công việc khá tốt.

- Ưu điểm tiếp theo của lập trình hướng đối tượng chính là có sự xuất hiện của 2 khái niệm là lớp, đối tượng. Nó chính là đặc trưng tiêu biểu của phương pháp lập trình hướng đối tượng OOP. Thực hiện giải quyết được các nhược điểm, hạn chế của phương pháp lập trình hướng cấu trúc. Bên cạnh đó, sự xuất hiện của hai khái niệm mới này còn giúp cho biểu diễn hoàn hảo hơn thế giới trên máy tính.

Đó chính là những ưu điểm nổi bật của lập trình hướng đối tượng đối với công việc và người thực hiện. Với những ưu điểm này thì có thể thấy công việc được hoàn thành một cách dễ dàng hơn nhiều.

3. Những nguyên lý cơ bản của lập trình hướng đối tượng (OOP)

Đối với những ai thường xuyên sử dụng lập trình hướng đối tượng thì chắc chắn không thể nào không nắm chắc 4 nguyên lý của nó đó chính là: Tính đóng gói, tính kế thừa, tính đa hình, tình trừu tượng. Cụ thể như sau:

3.1. Nguyên lý tính đóng gói

- Ở nguyên lý này, các dữ liệu và phương thức có liên quan đến nhau sẽ được đóng gói thành các lớp để dễ dàng cho việc quản lý và sử dụng. Cũng có nghĩa là mỗi lớp được xây dựng lên để thực hiện một nhóm chức năng đặc trưng tiêu biểu của chính lớp đó.

- Bên cạnh đó thì nguyên lý tính đóng gói cũng là để che giấu, đảm bảo cho một số thông tin cài đặt chi tiết trong nội bộ mà bên ngoài không thể nhìn thấy được.

Nếu như ở trạng thái đối tượng mà không hợp lệ sẽ là do chưa được thực hiện kiểm tra tính hợp lệ của nó, các bước thực hiện không đúng với trình tự hoặc có thể là bị bỏ qua. Vì thế mà bên trong lập trình hướng đối tượng có một quy tắc quan trọng đó là luôn luôn phải khai báo trạng thái bên trong của chính đối tượng đó là Private và chỉ chỗ truy cập qua các public/protected.

Ví dụ minh họa, chúng ta có thể biết đến một viên giảm đau, chúng ta chỉ biết là khi uống nó vào thì cơn đau sẽ được giảm đi, chứ không thể biết được hết bên trong viên thuốc đó có những hoạt chất gì.

3.2. Nguyên lý tính kế thừa

Ở nguyên lý tính kế thừa này thì nó cho phép chúng ta có thể xây dựng lên được một lớp mới, nó được thực hiện dựa trên các định nghĩa của những lớp cũ đã có. Cũng có nghĩa là lớp cha sẽ chia sẻ dữ liệu và phương thức của chính nó cho lớp con. Các lớp con sau này không cần phải định nghĩa lại. Tuy nhiên bên cạnh đó thì có thể mở rộng hơn các thành phần kế thừa và bổ sung thêm đối với các thành phần mới. Có thể tái sử dụng mã nguồn một cách tối ưu nhất, tận dụng được mã nguồn.

Một số loại kế thừa mà bạn sẽ thường xuyên gặp nhất như: kế thừa đơn, loại đa kế thừa, loại kế thừa thứ bậc.

Khi mới bắt đầu xây dựng ứng dụng thì chúng ta sẽ bắt đầu thiết kế và định nghĩa các lớp trước của nó. Thường thì sẽ có những lớp có quan hệ với những lớp khác, chúng có những đặc điểm, đặc tính tương tự nhau.

Ví dụ: 2 lớp điện thoại là Android và iphone

(Mỗi lớp này đều đại diện cho một dòng điện thoại khác nhau, thế nhưng chúng có những đặc tính giống nhau đó chính là gọi điện, nhắn tin, chụp ảnh,…Không cần phải tốn quá nhiều thời gian để có thể sao chép thuộc tính này của chúng, mà chỉ cần đặt chúng vào chung một thuộc tính là thuộc tính cha, và những thuộc tính con sau này tạo ra sẽ có mối quan hệ cha/con với thuộc tính ban đầu.

3.3. Nguyên lý tính đa hình

Nguyên lý tính đa hình là một hành động có thể được thực hiện bằng nhiều phương pháp khác nhau. Đây được xem là một tính chất chứa đa phần sức mạnh của lập trình hướng đối tượng.

Hay có thể hiểu một cách đơn giản hơn đó chính là đa hình hai hay nhiều lớp có cùng phương thức giống nhau thế nhưng chúng lại được thực thi theo nhiều cách khác nhau.

Ví dụ minh họa: Trong thực tế chúng ta có thể thấy, chó và voi là hai loại động vật. Nó được xếp chung ở lớp động vật. Thế nhưng khi quan sát thì có thể phân biệt được chó và voi lại có tiếng kêu khác nhau. Chính vì thế mà có thể thấy được, 2 loại động vật này có thể cùng kêu được nhưng nó lại kêu theo cách của chúng.

3.4. Nguyên lý tính trừu tượng

Đối với tính trừu tượng thì có thể hiểu là tổng quát hóa một vấn đề gì đó lên mà không cần quan tâm đến cái bên trong của chúng. Không cần phải để ý đến những chi tiết cụ thể bên trong thế nhưng người ta vẫn có thể hiểu khi nhắc về nó.

Ví dụ: Khi bạn đi xe máy, bạn chỉ cần vặn ga lên là xe có thể di chuyển với vận tốc nhanh hơn mà không cần đến bên trong của nó là như thế nào.

Đối với lập trình hướng đối tượng thì có nghĩa là có thể chọn ra những thuộc tính và những phương thức của đối tượng để xử lý cho bài toán của mình. Bởi 1 đối tượng có thể có nhiều thuộc tính, nhiều phương thức khác nhau.

Chúng ta cùng tham khảo thêm một ví dụ để hiểu hơn về nguyên lý này nhé: khi bạn muốn quản lý một nhóm sinh viên, thì bạn chỉ cần đến những thông tin cơ bản của họ như: Họ tên, năm sinh, lớp, nơi sinh, giới tính,…mà sẽ không cần đến những thông tin như: chiều cao, cân nặng, màu tóc, sở thích, sở trường,…bởi vì những thông tin này thật sự không cần thiết cho việc quản lý đó.

Đó chính là 4 nguyên lý cơ bản của lập trình hướng đối tượng mà bất kỳ một người lập trình nào cũng cần phải biết đến. Thông qua bài viết trên đây, hy vọng bạn cũng đã hiểu hơn về lập trình hướng đối tượng là gì?

Đăng ngày 20/11/2020, 58 lượt xem